Ecodesign: een verplichte kans

6 september 2010

In 2007 liet de Europese Commissie een studie uitvoeren naar het energieverlies als gevolg van elektronische apparatuur die uit of stand-by staat. In die toestand biedt het apparaat veelal geen functie, maar verbruikt het wel continu energie. Of beter gezegd: het verliest energie. Het resultaat van het onderzoek: in de Europese Unie verspillen we gemiddeld zo’n 47 TWh per jaar. Wanneer we geen maatregelen nemen, zal dit tegen 2020 zijn gestegen tot zo’n 49 TWh. Niet zo gek dat het beperken van dit stand-by- en off-verlies hoog op de Europese milieuagenda staat.

Tot voor kort konden we bij het ontwerpen van een apparaat min of meer zelf bepalen hoe energievriendelijk we het wilden hebben, welke componenten we bijvoorbeeld voor een netvoeding gebruikten en welk concept het beste bij een businesscase paste. Of het apparaat milieuverantwoord was ontworpen, bijvoorbeeld omdat het verbruik tijdens productie, vervoer, gebruik en recycling optimaal was gekozen, werd aan onszelf overgelaten. Op basis van deze milieuaspecten konden sommigen van ons zich in de markt onderscheiden doordat ze hiervoor, in tegenstelling tot de concurrentie, wel striktere ontwerpregels hadden.

Welnu, dit onderscheid en het enigszins vrijblijvende karakter is vanaf begin dit jaar veranderd als gevolg van Ecodesign-richtlijn 2009/125/EC. Deze richtlijn stelt eisen inzake het ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde elektrische en elektronische producten, waarbij concrete, productspecifieke eisen zijn opgenomen in aparte verordeningen. Zo is de laatste tijd al een aantal verordeningen gepubliceerd die doorlopend de technische eisen voor sommige producten fundamenteel opschroeven.

De Europese Commissie heeft ervoor gekozen om de verschillende verordeningen te koppelen aan de bekende CE-markering, waarmee een producent onder eigen verantwoordelijkheid aangeeft dat zijn product voldoet aan de wettelijke eisen voor bijvoorbeeld veiligheid of elektromagnetische compatibiliteit. Dit betekent echter ook dat apparaten die niet voldoen aan hun Ecodesign-verordening dus geen CE-markering meer mogen voeren en het dus verboden is om ze nog op de markt te brengen.

Is dit nou weer zo’n voorbeeld van steeds complexer wordende productwetgeving en markttoelatingseisen? Nee, wat mij betreft niet. Ik ben van mening dat wetgeving onder CE-markering en het onderbouwen van de wettelijke overeenstemming heel goed aansluit bij de ontwerpmethodieken die we als industrie al hebben. Even los van het feit dat het een loffelijk streven is om de impact van een product gedurende de hele levenscyclus zo minimaal mogelijk te houden, biedt het productontwikkelaars ook nog eens geheel nieuwe kansen. Zo zullen we de stand van de techniek en de theorieën die eraan ten grondslag liggen nog meer moeten volgen om state-of-the-art schakelingen te ontwerpen. De verordeningen stellen immers minimumeisen en die zijn niet zomaar met elk willekeurig ontwerp haalbaar. Juist op basis van deze minimumeisen kunnen we ons onderscheiden door nog beter presterende producten te maken of zelfs daar waar de wet vrijstellingen biedt, een product te ontwikkelen dat zo’n een vrijstelling niet nodig heeft. Een uitdaging dus voor de ware ontwerper.

De verordeningen geven dus niet alleen verplichtingen maar bieden ook nieuwe kansen. Het opnemen van Ecodesign-eisen in onze dagelijkse ontwerpmethodieken zou eigenlijk net zo gewoon moeten worden als bijvoorbeeld het ontwerpen voor elektromagnetische compatibiliteit. Vergeet niet dat we daar meer dan twintig jaar geleden als gevolg van de eerste EMC-richtlijn ook verplicht mee te maken kregen. Wat een prachtig en nuttig vakgebied daaruit is voortgekomen weten velen van ons. Ik ben er dan ook van overtuigd dat Ecodesign er weer net zo een is.

René Maas

Terug naar overzicht