'Goed huwelijk is uitgewerkt'

28 februari 2011

‘Het is de kunst om de weg te vinden in de beperkte ruimte die je krijgt als manager bij een Amerikaans bedrijf. Mijn voormalige baas en ik waren die weg een beetje kwijtgeraakt’, aldus Rob Fastenau over zijn vertrek bij ‘ef-ie-ai’, of ‘fei’ op zijn Brabants. ‘Op een gegeven moment zijn we samen tot de conclusie gekomen dat we niet meer helder hadden hoe we met elkaar verder moesten. Het was als een goed huwelijk dat niet meer zo goed werkte.’

Fastenau studeerde natuurkunde aan de TU Delft. ‘Ik ben een Zeeuw, drie dagen na de grote overstroming in 1953 geboren in het ziekenhuis van Vlissingen terwijl de begane grond onder water stond. Waterbouwkunde is me met de paplepel ingegoten. Ik had ook altijd het plan om civiele techniek te gaan studeren in Delft. Tot ik in de vierde klas een uitnodiging kreeg voor een tweedaagse workshop in het Evoluon om jongeren enthousiast te krijgen voor techniek. In een witte jas mocht ik daar onder meer een automotor doormeten. Dat was zo leuk dat ik uiteindelijk ben geswitcht naar natuurkunde.’

Tijdens zijn studie en daaropvolgende promotie specialiseerde Fastenau zich in de materiaalkundige kant van de kernreactortechniek. In 1981 ging hij aan de slag bij het Natlab, eerst in de beeldbuizen en later in de elektronenstraallithografie. ‘Na een tijd in Eindhoven te hebben gezeten, heb ik het buitenlandse avontuur opgezocht bij het Philips-lab in Sunnyvale, onder Else Kooi. Dat jaartje in de Bay Area heeft me erg geïnspireerd. Ze werken daar nauw samen, maar bevechten elkaar tegelijkertijd keihard. En ze outsourceten er toen al zo veel mogelijk, waar ik bij Philips in Nederland gewend was om alles in eigen huis te hebben. Die sfeer van de Bay Area proef ik sinds een paar jaar ook hier in de hightech. Nog niet zo massaal als daar, maar dat kunnen we uitbouwen. Samenwerken heb ik altijd hoog in het vaandel gehad.’

Halverwege de jaren negentig stroomde hij door naar de positie van R&D-chef bij Philips Elektronenoptiek, een functie die hij bleef bekleden na de overname van deze afdeling door het Amerikaanse Fei in 1997. ‘Wij waren heel goed in elektronenoptiek, zij in ionenbundels. Samen konden we systemen maken met beide technieken. Dat heeft geresulteerd in de dual-beamproducten voor waferinspectie. Halfgeleiderfabrikanten gebruiken de machines om met ionen dwarsdoorsneden te maken van chips en vervolgens met elektronen te kijken of er defecten in zitten; in de wereld van de dataopslag controleren de systemen de koppen van harde schijven. Vervolgens hebben we een variant ontwikkeld voor inspectie op kleinere schaal, ook toepasbaar in andere markten. Deze small dual-beams zijn nog succesvoller geworden dan de wafermachines.’

En dat terwijl de halfgeleidermarketeers aanvankelijk helemaal niets zagen in het idee. ‘Het was een hele strijd om ze te overtuigen van de potentie. De echte semi-jongens in de organisatie, onder wie de vorige CEO Vahe Sarkissian, wilden het bij wafers houden. Zij vreesden een deel van die markt te verliezen als we ook kleiner zouden gaan. Met name in Eindhoven zagen we het juist wel zitten, omdat we dan ook researchinstellingen konden gaan bedienen. De cijfers bewijzen ons gelijk. Toen ik eind 2000 algemeen directeur werd van de Eindhovense activiteiten, dus van alles dat niet-waferfabgeoriënteerd was, waren die goed voor veertig procent van de totale omzet. Nu is dat 85 procent, van een veel groter bedrag bovendien.’

Werken onder Amerikaanse vlag heeft Fastenau altijd als ‘best lastig’ ervaren. ‘Als manager heb je beperkte vrijheid om je eigen beslissingen te nemen. In het begin was dat nog goed te doen. Sarkissian zat als semi-man boven op de halfgeleiderbusiness, waardoor wij hier meer onze gang konden gaan. Hoe beter we het echter gingen doen, hoe meer we hun ogen op ons gericht wisten. Sinds 2006 heeft Fei met Don Kania bovendien een CEO die sterk focust op life sciences en de andere markten die de Eindhovense afdeling bedient. Het lukte me steeds minder om mijn weg te vinden in de beperkte bewegingsvrijheid. Uiteindelijk hebben we in goed overleg besloten om uit elkaar te gaan.’

Nieke Roos

Terug naar overzicht