De drie technische universiteiten vinden dat zij kennis best zelf naar de markt kunnen brengen. Daar hebben ze STW niet meer voor nodig.

Technologiestichting STW moet nog maar eens goed nagaan waarom zij op aarde is, vindt Steef Blok, directeur van het Innovation Lab van de TU Eindhoven. ‘STW is destijds opgericht om als kwaliteitsfilter te gaan staan tussen subsidieverstrekker en kennisinstellingen, maar ook om als intermediair tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven ervoor te zorgen dat ontwikkelde kennis beschikbaar kwam voor de markt. Dat was een logische stap, omdat universiteiten dat toen nog niet zelf deden. Inmiddels is de wereld veranderd: dat kunnen universiteiten prima zelf. Dat is het resultaat van zeer bewust beleid dat het ministerie van Economische Zaken sinds de eeuwwisseling heeft ingezet.’ In het telefoongesprek uit Blok stevige kritiek op STW, maar hij haast zich om te benadrukken dat hij altijd prettig met de onderzoeksfinancier heeft samengewerkt en dat nog steeds doet. ‘Het is een principekwestie. Waarom zouden wij een deel van de eigendomsrechten op kennis moeten overdragen aan de organisatie die de subsidies uitdeelt?’, zegt Blok. Het is staande praktijk dat STW de helft van de kennis in bezit krijgt die voorkomt uit het betreffende onderzoek. Maar, zegt Blok, vaak zijn er jaren van onderzoek aan voorafgegaan voordat STW in de picture komt. Het zit Blok ook niet lekker dat hij door STW niet helemaal vrij is om ‘zijn’ kennis te gebruiken zoals hij wil. ‘STW kan geen spin-off oprichten, dus werkt zij altijd met licenties. Daar is eigenlijk alleen in de medische sector aan te verdienen. Ik wil voor de spin-off-optie kunnen kiezen.’ In een notitie die sinds eind vorig jaar onder universiteiten circuleert, worden nog hardere noten gekraakt. Het niet ondertekende document beschuldigt STW, Nanonext-NL en vergelijkbare organisaties in de biomedische hoek ervan kennis onder niet-marktconforme voorwaarden aan bedrijven over te doen. Te goedkoop, met andere woorden. In combinatie met inconsistente regelgeving in Nederland belemmert deze praktijk effectieve vermarkting van universitaire kennis, aldus de notitie, die de Verenigde Staten als lichtend voorbeeld opvoert. Blok noch zijn collega’s bij beide andere TU’s stellen het desgevraagd zo scherp, maar allen vinden dat STW een beetje in de weg is gaan zitten. ‘Ook ik heb veel waardering voor STW, maar de markt voor kennisvalorisatie functioneert goed, dus wat dat aspect betreft, is STW overbodig geworden. Een extra partij compliceert de zaken alleen maar’, zegt Kees Eijkel van Kennispark Twente. En in het Financieele Dagblad onderschrijft ook Paul Althuis van het Delftse Valorisation Centre dat de zeggenschap over intellectueel eigendom bij de onderzoekers moet blijven (voor Bits&Chips was hij niet bereikbaar voor commentaar).

Harnas

STW-directeur Eppo Bruins baalt van de discussie - vooral dat die via het FD op straat is komen te liggen. Volgens Bruins is het niet de opstelling van STW die het relletje in gang heeft gezet. ‘Ons beleid is al jaren dat we niet namens universiteiten handelen, maar juist in overleg: we bepalen gezamenlijk wie wat doet. Alleen al daarom is de beschuldiging dat STW niet marktconform zou werken onzin. STW bepaalt dat soort dingen niet in haar eentje. De samenwerking is verder altijd uitstekend geweest. Eventuele problemen lossen we bij wijze van spreken met één telefoontje op. Juist omdat we elkaar wekelijks spreken, begrijp ik niet waarom deze discussie via de media moet worden gevoerd’, aldus Bruins. De steen des aanstoots is eigenlijk weer een ander memo, weet Bruins, waarin wordt gesuggereerd dat NWO de methode STW over zou nemen. ‘Daardoor zou het IP-landschap nog meer versnipperen en daar zitten we inderdaad beslist niet op te wachten’, bevestigt Blok. Maar Bruins kan hem geruststellen. ‘Het berust op een misvatting: er is geen intentie om die beleidswijziging door te voeren. De bedoeling is meer valorisatie mogelijk te maken, niet om te regisseren.’ Bruins vindt daarnaast dat universiteiten over het hoofd zien dat STW meer doet dan subsidie uitdelen. ‘We werven veel industriële middelen voor technisch-wetenschappelijk onderzoek - zo’n vijftien à twintig miljoen euro per jaar – en we houden voortdurend een vinger aan de pols, bij kennisinstellingen én bij het bedrijfsleven. Als we kansen zien, komen we in actie. De zevenhonderd gebruikerscommissies die aan ieder project worden gekoppeld, hebben veel krediet opgebouwd. Dat heeft een meerwaarde die heel moeilijk valt te organiseren als universiteiten alles zelf doen.’ ‘Ik begrijp het principiële bezwaar van de TU’s en ik sta open voor een discussie daarover’, besluit Bruins, ‘maar laten we niet vergeten dat we uiteindelijk allemaal hetzelfde willen. STW heeft er geen baat bij universiteiten tegen zich in het harnas te jagen.’