Door de economische crisis moesten de plannen een tijdje in de ijskast, maar nu is er toch een definitief akkoord voor de bouw van een open-innovatiecampus bij de Nijmeegse productielocatie van NXP. Bedrijfjes in de halfgeleider- of medische sector - of een combinatie - moeten er neerstrijken voor hun groei van start-up naar volwassenheid. De eerste bewoners staan al klaar.

Een enkele graafmachine is sinds kort te bespeuren tussen de fabs, labs en kantoren op het Nijmeegse NXP-bedrijventerrein, om hier en daar met een proefsleuf te bepalen of de kaarten na een halve eeuw ontwikkeling nog echt wel aangeven waar de leidingen daadwerkelijk liggen. Het is een voorbode van de werkzaamheden die in het najaar van start gaan om een deel van het terrein dat NXP na de reorganisaties en krimp niet meer nodig heeft om te vormen tot een open-innovatiecampus voor met name medische en halfgeleidertechnologie.

Deze Novio Tech Campus (NTC) heeft jaren vertraging opgelopen, maar met de goedkeuring van de Gelderse Provinciale Staten eind mei staan nu alle seinen op groen. In het najaar gaat de eerste fase van start: de productie trekt zich terug, het hek verhuist zodat een deel van het terrein semi-openbare grond wordt en het nu leegstaande Gebouw M wordt omgevormd tot een state-of-the-art R&D-locatie met kantoren en labruimtes: het Novio Tech Innovation Center. In de lente van komend jaar strijken de eerste bewoners er neer.

Nu is het een leegstaand en gedateerd gebouw, maar over een jaar moet Gebouw M op het NXP-terrein zijn omgetoverd tot een modern innovatiecentrum.

Het Nijmeegse initiatief mikt op drie technologische speerpunten: halfgeleiders, gezondheidszorg en - het meest interessant - de combinatie van die twee. De initiatiefnemers denken dat de locatie daar de juiste papieren voor heeft. Vanuit NXP is er de kennis rond halfgeleidertechnologie, inclusief een netwerk van toeleveranciers. En voor een hoop bedrijven kan het interessant zijn om zo dicht tegen de chipmaker aan te kruipen. De medische kennis komt uit het academische ziekenhuis en de Radboud Universiteit, beide projectpartners binnen de NTC - het UMC kijkt ook naar mogelijkheden om er een dependance te vestigen. Ook regionaal ligt het nieuw te bouwen bedrijvenpark gunstig: Oss, waar het voormalige MSD een farmacampus optuigt, en Wageningen, dat zich specialiseert in voeding en gezondheid, liggen spreekwoordelijk op een steenworp afstand. Eindhoven en Enschede zijn ook niet ver.

Eigenlijk is er nog een vierde speerpunt in de plannen opgenomen: zonnecellen. Dat is een beetje opportunistisch: een van de afgeschreven NXP-fabs, ICN5, staat leeg. Een zonnecelmaker zou zich daar prima kunnen huisvesten om met nieuwe zonnecelconcepten aan de slag te gaan. Dat zou een welkome inkomstenbron zijn om de campus te ondersteunen.

Aan de late kant

De plannen voor de NTC gaan terug tot 2007. Naast het NXP-terrein werd het gestileerde Fiftytwodegrees-kantoorgebouw geopend, een erfenis van de Philips-tijd. Dat was een mooie gelegenheid om ook in Nijmegen aan de slag te gaan met open innovatie, vond NXP - met instemming van de Oost-Nederlandse bedrijvigheid en lokale overheden. Op dat moment lagen er vergevorderde plannen om een gedeelte van het terrein open te gooien. De chipmaker, de gemeente Nijmegen en Oost nv zouden er samen tussen de vijf en zes miljoen euro insteken. Hoe het NXP echter sinds 2007 verging, is bekend: het had elke euro nodig om het hoofd boven water te houden en moest ingrijpend reorganiseren. De benodigde investeringen konden niet worden vrijgemaakt. Met de crisis verdampte ook de businesscase. Bovendien trok de provincie zijn bijdrage van een half miljoen euro in uit verbolgenheid over NXP’s vermeende exorbitante bonusbeleid voor vertrekkende managers die in de ogen van de bestuurders een groot banenverlies op hun geweten hadden. De plannen belandden op de lange baan.

Maar nu is er toch weer een nieuw leven voor de oude plannen. ‘Daar zijn een paar redenen voor’, zegt Rikus Wolbers van Oost nv, die het NTC-project leidt. ‘Het Rijk wilde investeren in de herontwikkeling van deze locatie en in de aanleg van een station hier precies naast het campusterrein. Nijmegen wil dat onder meer voor de bereikbaarheid van het Goffertstadion. Dat geeft natuurlijk een boost aan deze omgeving. En er zijn nu vijf of zes start-ups van de universiteit die in een groeifase terecht zijn gekomen en nieuwe ruimte zoeken. Dat betekent dat de ontwikkeling van het Innovation Center kan worden opgepakt door een private partij in de markt, die de herontwikkeling uit de huuropbrengsten bekostigt.’ Eigenlijk is de campus zelfs aan de late kant, moet Wolbers toegeven. Begin dit jaar verhuisden de universitaire spin-offs Lead Pharma deels en Modiquest geheel naar de MSD-campus in Oss, hoewel Nijmegen de voorkeur had.

Op korte termijn strijken er dus enkele medische spelers neer naast de kantoren van NXP – Wolbers wil nog niet zeggen welke. Ondertussen zet de chipmaker zijn gebouw met zijn zeshonderd ontwikkelaars ook ‘buiten het hek’. En dan moet de dialoog tussen die twee op gang komen. Maar dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. De medische en hightechwereld zijn echt verschillend. ‘Er lopen nu al wel projecten met NXP en de universiteit hoor’, zegt Wolbers, ‘maar we willen natuurlijk groeien. Daarvoor gaan we een business development-programma optuigen. Dat zal ook stimuleringsprogramma’s omvatten om gezamenlijke projecten te doen. Als je hier komt, dan krijg je ook de middelen om je ideeën uit te werken. En er zullen ook lezingen en dergelijke worden georganiseerd.’ Netwerkorganisaties Business Cluster Semiconductors Oost-Nederland en Health Valley, beide bij het project betrokken, zijn daarvoor de aangewezen partijen.

En dan zijn er natuurlijk nog allerlei praktische zaken, zoals het bedrijfsrestaurant in Fiftytwodegrees. Voor het Innovation Center staat een direct in het oog springende glazen ontmoetingsruimte gepland.

Pure start-ups

Een voor de hand liggende gedachte is dat de aanwezigheid van NXP’s chipfabricage een rol speelt voor de toekomstige campusbewoners. Voor productie van hun innovatieve ideeën hoeven ze daar echter niet aan te kloppen: een stevig hek met bewaking zal de twee terreinen scheiden en het is ook niet de intentie van het halfgeleiderbedrijf om foundryservices te gaan leveren.

Waar de bedrijven juist wel van profiteren, zijn de faciliteiten op het terrein: een hoogwaardig hoogspanningsnetwerk met directe verbindingen naar de energiecentrale een paar kilometer verderop, gezuiverde lucht, een keur aan gassen, voor alles wat bij chipproductie nodig is, liggen er reeds lijntjes over het terrein - onder meer naar Gebouw M. Ook wil NXP het mogelijk maken voor de campusbedrijven om zijn kwaliteits- en testcentrum met geavanceerde apparatuur voor het analyseren van elektrische, fysieke, en chemische eigenschappen te gebruiken - een praktijk waar de chipmaker tot nog toe mordicus tegen was.
De vergelijking met moederbedrijf Philips en de High Tech Campus is hiermee snel gemaakt. ‘We kijken uiteraard goed naar de High Tech Campus’, vertelt Wolbers, ‘maar we willen dat niet kopiëren. We willen in onze niche beter zijn. En we denken dat we een belangrijke rol kunnen spelen in het development-deel van R&D. Bij de UT kunnen ze bijvoorbeeld op laboratoriumschaal heel interessante dingen doen, maar als het duizend keer zo veel moet worden, hebben wij daarvoor de kennis in huis.’

Met zijn faciliteiten wil de Novio Tech Campus vooral de groeiers aan zich binden. De pure start-ups zullen nog even moeten wachten. ‘We willen de bedrijven die bij de universiteit uit hun jasje groeien een onderdak bieden, we willen niet gaan concurreren met de universiteit’, legt Wolbers uit. En als ze te groot worden? ‘Op en in de buurt van het campusterrein is nog wel wat meer ruimte.’

Uit de mottenballen

De herontwikkeling van Gebouw M wordt volledig opgehoest door vastgoedontwikkelaar Kadans. Dat moet zijn investering via de verhuur terug gaan verdienen. Toch gaat er nog een flinke dot publiek geld naar de campusontwikkeling: 12,6 miljoen euro om precies te zijn, waarvan ruim vier miljoen voor het station. Dit bedrag is nodig om de randvoorwaarden te scheppen: het aankopen van de grond, maar ook praktischer zaken als het verplaatsen van het hek en de verhuizing van NXP-onderdelen over het terrein. Het halfgeleiderbedrijf neemt bovendien een verlies op de gebouwen.

Na de goedkeuring is het nu aan de juristen om alles dicht te timmeren. Dat is volgens de planning eind september rond, zodat de aannemer per oktober kan beginnen met zijn werkzaamheden. Het gedateerde Gebouw M wordt volledig gestript en in een modern jasje gestoken. De inrichting wordt flexibel gemaakt zodat bedrijven gemakkelijk kunnen groeien - of wellicht krimpen. Ook moet er rekening mee worden gehouden dat er ineens verschillende bedrijven onder één dak zitten. ‘Zeker bij dit type bedrijven wordt er veel gewerkt met IP. Die lui willen af en toe wel hun deur open kunnen laten staan. In je inrichting moet je rekening houden met dat soort aspecten’, zegt Wolbers.

Naast de herontwikkeling van Gebouw M staat er nog meer aan verbouwwerkzaamheden op de planning - een delicate operatie vlak naast een draaiende chipfabriek. Verschillende oude gebouwen vallen ten prooi aan de sloophamer, waaronder het eerste gebouw van Philips op het terrein. Vervolgens moet het station worden aangelegd. Oorspronkelijk zou dat een simpel perron worden naast de bestaande spoorbaan, maar toen de campusplannen van stal werden gehaald, werden ook een stationshal en -plein toegevoegd aan het ontwerp.
En daarna? Het droomscenario is om in de toekomst ook productie onder te brengen op of bij de NTC. Daar wordt wel over nagedacht, maar vooralsnog zijn er geen concrete plannen. De ruimte is er in ieder geval voor: volgend jaar sluiten nog twee fabs hun deuren op het NXP-terrein. Hoewel NXP het niet zelf zal doen, is het zeker niet ondenkbaar dat de leegkomende gebouwen weer uit de mottenballen worden gehaald voor productie van kleine series.

Verder gevorderd zijn de plannen voor extra gebouwen en bedrijfsruimtes: ‘Over tien jaar willen we nog twee of drie gebouwen erbij hebben op het terrein. Maar dat is natuurlijk ook afhankelijk van de economie’, stelt Wolbers. Wat dat betreft, zijn de groeiscenario’s voor de Novio Tech Campus wellicht wat mistig. Halfgeleiders zijn nu eenmaal gevoelig voor elke marktschommeling en de vooruitzichten veranderen van dag op dag. Wellicht dat het huwelijk met een stabiele partner als de medische bedrijvigheid tot meer voorspoed leidt.