We weten allemaal dat licht onze stemming kan beïnvloeden. Het wekt ons, maakt ons actief, zorgt dat we ons goed voelen en schept visuele effecten waar we van genieten. Maar het biedt nog zo veel meer. Philips Research gebruikt zijn kennis van de biologische en psychologische effecten van licht om de gezonde ruimtes van de toekomst te ontwikkelen. Samen met partners richt het zich op nieuwe verlichtingsoplossingen die de belangrijkste eigenschappen van natuurlijk daglicht naar binnen brengen om zo de gezondheid en het welzijn in diverse omgevingen te verbeteren.

Academisch onderzoek heeft aangetoond dat licht slaappatronen kan verbeteren, alertheid, concentratie en productiviteit kan versterken en stress, angst en neerslachtigheid kan verminderen. Dit betekent dat de juiste verlichting in scholen en ziekenhuizen en op werkplekken een positief effect kan hebben op studenten, patiënten en medewerkers. De voordelen zijn aanmerkelijk, zoals een hogere mate van tevredenheid van belanghebbenden, een betere reputatie, een duidelijk onderscheid in de markt en aanzienlijke energiebesparingen.

Samen met partners heeft Philips een meer mensgerichte en op bewijzen gebaseerde benadering van binnenverlichting ontwikkeld. Deze aanpak brengt de dynamiek van daglicht – met zijn veranderingen van helderheid, intensiteit en warmte – naar binnen bij ondernemingen en organisaties. Het doel is om de gezondheid en het welzijn te verbeteren.

Ontspannen sfeer

Kinderen leiden drukkere levens dan ooit tevoren en staan bloot aan veel nieuwe prikkels. Dit kan het voor hen moeilijker maken zich te concentreren op hun werk voor school, wat nieuwe uitdagingen met zich meebrengt voor de leerkrachten. Onderzoek toont aan dat de leerprestaties van kinderen worden beïnvloed door de kwantiteit en kwaliteit van hun slaap, hun vermogen om duidelijk te zien en hun stemming, cognitieve capaciteiten en rusteloosheid. Op al deze factoren kan licht een positief effect hebben.

De Schoolvision-oplossing van Philips benut de voordelen van licht op een manier die zinvol is in het onderwijs. Met het aanraken van een knop kunnen leerkrachten de verlichting veranderen zodat die past bij de activiteiten of de sfeer in het lokaal. In de instelling ‘Standaard’ helpt het lichtniveau de leerlingen bijvoorbeeld tijdens normale klassikale activiteiten aandachtig te zijn en naar de leraar te luisteren. Maar als ze extra actief moeten zijn (bijvoorbeeld in de vroege ochtend of na de lunch), levert de stand ‘Energie’ koel en fris licht om hen te stimuleren. Voor meer uitdagende taken, tests of examens kan de leerkracht overschakelen naar fris, helder licht in de instelling ‘Concentratie’. En het warme licht in de stand ‘Rust’ brengt een ontspannen sfeer voor individueel werken of rusttijd.

De hardware van de Schoolvision-oplossing bestaat uit armaturen met drie TL5-lampen, waarvan er twee een koude kleur hebben en een een warme. Via een bedieningspaneel is de gewenste lichtinstelling te kiezen en op basis daarvan worden de lampen gedimd of versterkt. Een sensor met aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling zorgt ervoor dat het licht uitgaat wanneer er niemand in het klaslokaal aanwezig is en dat de gehele verlichting wordt gedimd wanneer er veel daglicht in het klaslokaal schijnt.

Philips en partners hebben de oplossing inmiddels succesvol getest in een aantal Europese scholen.

Langer slapen

Ziekenhuizen en klinieken hebben vandaag de dag te maken met serieuze uitdagingen. Ze moeten de kosten laag houden en tegelijk de resultaten en patiënttevredenheid verbeteren. Ze moeten de beste professionals aantrekken en aan zich blijven binen en zich onderscheiden van de concurrentie. Tegelijkertijd leidt de vergrijzing tot een zwaardere werkbelasting in de toekomst.

Om hen te helpen aan deze uitdagingen te voldoen, heeft Philips in samenwerking met partners in de gezondheidszorg de Healwell-oplossing ontwikkeld. Deze combineert verschillende soorten verlichting voor een sfeer die niet alleen professioneel en aangenaam is, maar die ook optimaal gebruikmaakt van het heilzame effect dat licht kan hebben op de patiënt. Als die bijvoorbeeld onregelmatig heeft geslapen, kan Healwell ‘dynamisch daglicht’ inzetten met het doel diens biologische klok te reguleren en diens natuurlijke ritme te herstellen. Indien nodig zijn lage verlichtingsniveaus eenvoudig te verhogen voor onderzoeksdoeleinden en normale verpleging. Voor andere, rustigere momenten schept zachte sfeerverlichting een kalmerende omgeving door middel van leds waarvan de lichtkleur instelbaar is. Voor ’s nachts zijn er een dimbare, verstelbare leeslamp en oriëntatieverlichting met een laag niveau.

De Healwell-modules zijn deels opgebouwd uit leds en deels uit fluorescentielampen. Het hele verlichtingssysteem wordt aangestuurd door intelligente, in een netwerk geschakelde, regelaars die de automatische lichteffecten mogelijk maken. Patienten kunnen het omgevingslicht tot op zekere hoogte zelf instellen met een afstandsbediening en personeel kan individueel de werkverlichting aanpassen.
Healwell heeft succesvolle proefgedraaid in het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Maastricht. De resultaten gaven aan dat de deelnemers sneller in slaap vielen, langer sliepen en een betere stemming hadden, terwijl de tevredenheid van patiënten en medewerkers groter was.

Betere prestaties

Ook de werkomstandigheden veranderen. De wereldwijde 24/7-economie vereist vaak van medewerkers dat ze overwerken, terwijl de balans tussen werken en leven voor hen steeds belangrijker wordt. Daarnaast kan het vinden van het juiste evenwicht tussen teamwork en individuele concentratie moeilijk zijn in kantoortuinen. Een vergrijzende bevolking betekent bovendien dat oudere mensen – met hun specifieke behoeftes – naar verhouding een groter deel van het personeelsbestand uitmaken.

Onderzoek toont aan dat de juiste verlichting de alertheid en prestaties op het werk kan verbeteren. Een eenvoudige verdubbeling van de hoeveelheid licht van vijfhonderd naar duizend lux geeft bijvoorbeeld een significante verbetering van het logisch redeneren, terwijl betere verlichting tevens de prestaties verbetert door de oogvermoeidheid te verminderen. Verder kan het juiste licht vermoeidheid en stress tegengaan.

Voortbouwend op deze en andere bevindingen werkt Philips Research op dit moment samen met partners aan verlichtingsoplossingen die het welzijn en de tevredenheid op het werk significant verbeteren. Hierbij valt te denken aan gevarieerde verlichting voor vergaderkamers, afhankelijk van de aard van de vergadering, en aan speciale verlichtingsprogramma’s voor kantoortuinen die licht leveren waar en wanneer de medewerkers het nodig hebben.

Bianca van der Zande is als senior scientist werkzaam bij Philips Research.

Redactie Nieke Roos