De straat op

30 december 2010

Op het eerste gezicht maakt het kabinet-Rutte een aantal verdedigbare keuzes in zijn innovatiebeleid. Wie ziet hoeveel ambtenaren er nodig zijn om de lappendeken van programma’s en regelingen te bestieren, kan begrip opbrengen voor de wens om deze bureaucratie een beetje te stroomlijnen. Met een verlaging van de vennootschapsbelasting en een verruiming van de WBSO kunnen innovatieve ondernemers best zelf bepalen hoe zij driehonderd miljoen euro uit de staatsruif willen omzetten in meer concurrerend vermogen. Voor specifiek beleid blijft echter ruimte, al wordt dat beperkt tot sectoren waar Nederland al in uitblinkt, de zogenaamde sleutelgebieden. En ook de intentie om EZ als krachtig regisseur van alles wat innovatie aangaat in ere te herstellen, is een prijzenswaardige ambitie, zeker met vier jaar een politiek zwaargewicht aan het roer.

Licht echter het deksel van het regeerakkoord en er gaat een beerput open. Structureel wordt er 550 miljoen euro per jaar afgeroomd van een budget van 1,8 miljard. De financiering van complete innovatieprogramma’s en onderzoeksinstituten, waaronder het Esi, Holst Centre, HTas en Point-One, hangt aan een zijden draadje. De middelen van het Fonds Economische Structuurversterking gaan voortaan uitsluitend naar asfalt en aflossing van de staatsschuld. En dan nog maar te zwijgen over de onderwijsplannen, die de keuze voor een technische studie bepaald niet aanmoedigen.

Oei, dacht Bernard Wientjes, zo had ik het nu ook weer niet bedoeld. De VNO-NCW-voorzitter was er als de kippen bij om zich achter de achttien miljard euro bezuinigingen te scharen, maar een maand of wat later bleek hij opeens belastingverlaging te willen uitruilen tegen kennissubsidie. Wientjes ziet ook wel dat er in het regeerakkoord geen enkele financiële onderbouwing te vinden is om subsidieafhankelijke initiatieven in de lucht te houden – hoezo, specifiek beleid?

In Leusden gloeit FHI-directeur Kees Groeneveld ondertussen nog na van trots. Al die ritjes naar Den Haag zijn niet voor niets geweest: eindelijk geen subsidie meer voor die vreselijke multinationals. Dat alleen al de drie grootste R&D-bedrijven Philips, ASML en NXP samen meer aan onderzoek uitgeven dan de rest van de top 30 bij elkaar opgeteld en het toeleverende mkb daar ook de vruchten van plukt, dat 70 procent van de subsidie al bij het mkb terechtkwam (bron: Agentschap NL), en dat hetzelfde mkb nu mag meehelpen een innovatiegat van een miljard op te vullen, ach, dat is allemaal bijzaak.

Met de ondoordachte lobby van Groeneveld als perfect bezuinigingsexcuus op zak verkondigt minister Verhagen nu doodleuk dat de Nederlandse kenniseconomie zijn positie als middenmoter heeft te danken aan een laag privaat investeringsniveau. Zelfs al zou dat waar zijn (zie pagina 7), dan moet hij nog maar eens uitleggen hoe verdere reductie van de publieke uitgaven dat probleem gaat verhelpen. De meeste landen waaraan Nederland zich graag spiegelt, zien juist een belangrijke rol weggelegd voor de overheid in een moderne kenniseconomie - Duitsland pompt er dit jaar bijvoorbeeld miljarden extra in. Deze landen beschouwen subsidies als een handig middel om de verschillende elementen van een kennisinfrastructuur, publiek en privaat, met elkaar te verknopen en internationale samenwerking te bewerkstelligen. Door dat te miskennen en de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de kennisinfrastructuur eenzijdig bij het bedrijfsleven te leggen, kortwiekt Verhagen zichzelf vooraleer hij goed en wel is begonnen. Dag glansrol voor EL&I.

Voor de Brainport-regio is de kaalslag extra zuur. Als er één sector is voor wie het verwijt niet opgaat dat hij te weinig in R&D steekt, dan is het wel de hightech. Toch wuiven Rutte en Verhagen deze bijdrage aan de Nederlandse welvaart hooghartig weg. De kunstwereld ging voor minder de straat op.

Paul van Gerven

Terug naar overzicht