Architectuur voor informatiekunst

13 februari 2009

Doe je ogen eens dicht en denk aan het Operagebouw in Sydney. Zie je het in levende lijve voor je staan en je mondhoeken omhoog gaan omdat het zo mooi is? Een foto met dit ding erop en iedereen zegt: Sydney. Ik vind dat geweldig. Denk aan de Notre Dame in Parijs, denk aan de Aston Martin DB4 van James Bond, denk aan de Golden Gate Bridge in San Francisco, denk aan een Boeing 747, denk aan de Piramide van Cheops. Voel je je al een beetje gelukkig worden?

Denk nu aan de software van een Bluetooth-interface, van Dos of Mac, van stoplichten, van de nieuwe ov-chipkaart, van een kerncentrale, van iets waar je zelf aan hebt gewerkt. Gaan je mondhoeken nu ook omhoog? Ben je er trots op? Zijn er mensen buiten je eigen vak die de schoonheid van dat systeem zien? Of ben je blij als de volgende versie uit is?

Welke embedded systemen zullen de tand des tijds weerstaan? Dat zullen er niet veel zijn. Zelfs internet zijn we volgens mij over honderd jaar net zo vergeten als de telex en de morsecode nu.

Nog sterker, er zijn zelfs hobby’s aan het uitsterven door onze embedded systemen: oldtimers van de toekomst zullen niet meer te onderhouden zijn. Hoe houd je een Mercedes SLR McLaren Coupé uit 2006 nog rijdend in 2031? Hoe vind je uit wat er stuk is? Hoe kom je aan werkende elektronica van vijfentwintig jaar oud? Oldtimers opknappen: onbegonnen werk in de toekomst.

Even terug naar het Operagebouw in Sydney. Op grond van de houtskoolschets van architect Udzon was de schatting dat het project drie jaar bouwtijd en 7 miljoen dollar zou kosten. Het werd veertien jaar en 120 miljoen. Dat krijg je als je een architect vraagt om bouwkunst te bedrijven in plaats van bouwkunde: je krijgt een kunstwerk, maar vraag niet wat het kost.

Dat met die kosten en die oplevertijd kunnen wij met onze projecten ook wel, maar als het geld echt op is, leveren we meestal een lullig uitgekleed systeem op dat net niet goed werkt en waar iedereen zo snel mogelijk weer vanaf wil. Niks kunst, maar kunde: met de kaken stijf op elkaar geklemd bouwen we elektronische patiëntendossiers, EUV-steppers, ov-chipkaarten, printers, systemen voor HSL- en tunnelbeveiliging en voor rekeningrijden.

Nu even de architecten pesten die in dit blad schrijven: wanneer houden jullie eens op met zeuren over hoe belangrijk je bent en dat niemand je serieus neemt en wanneer zet je nou eens iets neer waar we allemaal trots op kunnen zijn? Iets waarvan je al op een kilometer afstand zegt: hé, dat is mooi. Iets dat over tweehonderd jaar nog steeds mooi wordt gevonden. En dan niet alleen door collega-architecten en andere vakgenoten, maar door een heel breed publiek. Lees eens een boek over architectuur in de bouwkunst en zoek uit wat het verschil is met je eigen manier van communiceren.

Wat moeten we doen om iets moois te bouwen? In ieder geval moeten we ophouden weggooisoftware te bouwen en iedere keer opnieuw hetzelfde wiel net iets anders te implementeren door gebrek aan visie. Want dan hebben we eigenlijk allemaal voor niks geleefd. Of niet dan?

Wim Hendriksen

Terug naar overzicht